Euro-Office & OnlyOffice en LibreOffice & Collabora vechten elkaar de tent uit (update 2)

  
Update 9 april: blogpost The Document Foundation en reactie Michael Meeks van Collabora 
Update 6 april: reactie Cor Nouws (voormalig lid The Document Foundation) toegevoegd
 
Hommeles in het meestal zo rustige open source office-land! Vier aanbieders van gratis en open kantoorpakketten hebben ruzie met elkaar gekregen. LibreOffice (dat opeens weer een online pakket gaat aanbieden), Collabora Online (dat net uit The Document Foundation van LibreOffice gegooid is en nu ook een destop office-pakket heeft), OnlyOffice (dat Russisch blijkt te zijn) en Euro-Office (dat een OnlyOffice afsplitsing moet worden die door Nextcloud en consorten ontwikkeld gaat worden, waar OnlyOffice weer boos over is) rollen over straat met elkaar. We proberen alles op een rijtje te zetten...

De voorgeschiedenis

Vroeger had je alleen OpenOffice (tegenwoordig Apache OpenOffice geheten, maar het wordt nauwelijks meer ontwikkeld). Toen kwam in 2011 de afsplitsing LibreOffice van The Document Foundation, die nu al jaren het populairste gratis office-pakket is. 

Ook heb je sinds 2016 Collabora Online, van het Britse bedrijf Collabora Ltd. dat veel bijdraagt aan de ontwikkeling van LibreOffice en een aangepaste online versie van LibreOffice voor de zakelijke markt maakt. En daar geld aan verdient. Naar eigen zeggen verzorgt Collabora meer dan de helft van de code voor nieuwe functies in LibreOffice.

Een concurrent is OnlyOffice (begonnen in 2014), ook een open source kantoorpakket, gemaakt door een bedrijf dat in Letland gevestigd is (althans, zo leek het). Dit biedt een gratis versie voor consumenten en een betaalde versie voor bedrijven.

En eveneens voor de zakelijke markt is er het Duitse Nextcloud (een vork van OwnCloud uit 2016), dat een Microsoft 365 alternatief maakt met bestandsopslag, samenwerking en videovergaderen. Nextcloud biedt ook de mogelijkheid om of Collabora Office (verpakt als Nextcloud Office) of OnlyOffice te integreren in zijn zakelijke omgeving. Nextcloud heeft een gratis thuisversie en een betaalde zakelijke (enterprise) versie.

Volg je het allemaal nog? Inmiddels is er veel gebeurd tussen deze vier, er is ruzie tussen twee tweetallen: LibreOffice & Collabora Online vechten elkaar de tent uit en OnlyOffice & Nextcloud/Euro-Office maken elkaar het leven zuur. De ontwikkelingen volgen elkaar snel op.

De huidige gebeurtenissen

1. Ruzie LibreOffice en Collabora Online

Eerst de situatie tussen LibreOffice en Collabora Online:

• Eind 2010 verlaten tientallen ontwikkelaars het dan toonaangevende open source pakket OpenOffice.org (dat door Oracle van Sun was overgenomen) en beginnen LibreOffice en The Document Foundation. In 2011 verschijnt de eerste officiële versie van LibreOffice
• In 2013 stappen veel SUSE-ontwikkelaars van LibreOffice over naar Collabora Ltd. (dat sinds 2005 bestaat)
• In 2016 wordt Collabora Online uitgebracht, gebaseerd op LibreOffice Online
• In 2020 verhuist Collabora de ontwikkeling van Collabora Online van de infrastructuur van de The Document Foundation naar GitHub
• in 2021 stopt de ontwikkeling van het losstaande LibreOffice Online: Collabora Online was nog het enige web-pakket dat ontwikkeld werd (door Collabora, op basis van LibreOffice)
• eind 2025 brengt Collabora een gratis desktop-versie van Collabora Office uit - die dus een directe concurrent voor LibreOffice is
• begin 2026 besluit The Document Foundation op zijn beurt om LibreOffice Online weer nieuw leven in te blazen (dat dus concurreert met Collabore Online), waar Collabora niet blij mee is
• deze week heeft het comité van The Document Foundation besloten om dertig medewerkers van Collabora (die naar eigen zeggen voor de helft bijdragen aan de ontwikkeling van LibreOffice) te verwijderen als leden van The Document Foundation. Naar verluidt om belangenverstrengeling te voorkomen en vanwege niet nader gespecificeerde 'juridische conflicten' (die te maken schijnen te hebben met oude contracten die The Document Foundation nu wil wijzigen)
• Collabora is 'not amused' door deze zet en doet een boekje open over de puinhoop die The Document Foundation zou zijn: meerdere leden, waaronder enkele oprichters, zijn de afgelopen jaren vertrokken of eruit gegooid. Ook kondigt Collabora aan nog wel in beperkte mate te willen bijdragen aan LibreOffice, maar verder zijn eigen plan te gaan trekken met Collabora Office: 'We will continue to make contributions to LibreOffice where that makes sense (if we are welcome to), but it clearly no longer makes much sense to continue investing heavily in building what remains of TDF’s community and product for them – while being excluded from its governance.'
• The Document Foundation van LibreOffice reageert hierop en zegt: 'that employees of companies involved in legal disputes with The Document Foundation [can] be removed from TDF membership because, in the past, people made decisions in the interest of their employers rather than in the interest of The Document Foundation'. De 'legal disputes' van Collabora medewerkers betreffen naar verluidt oude contracten tussen The Document Foundation (TDF) en Collabora, die TDF nu wil veranderen
• Ook zegt The Document Foundation (bij monde van Italo Vignoli): 'The project welcomes contributions from true believers in open source. As the majority of people at Collabora are such believers, we expect them to continue contributing. Also, removal from membership does not mean removal from community. Anyone is welcome to contribute and participate.' Blijkbaar hoopt The Document Foundation er op dat Collabora toch blijft bijdragen aan LibreOffice

Kort samengevat lijken de wegen van LibreOffice (The Document Foundation) en Collabora Office zich (grotendeels) te gaan scheiden. Beide producten lijken meer afzonderlijk van elkaar ontwikkeld te gaan worden. Collabora gaat zijn eigen weg en draagt (veel?) minder bij aan LibreOffice. LibreOffice zegt zelf dat er nieuwe ontwikkelaars ingehuurd gaan worden en hoopt mee te liften op de roep om digitale onafhankelijkheid van Big Tech uit de VS:

'On the other hand, The Document Foundation is hiring developers and donations are growing, which will allow for further developer and team member recruitment. In the current environment, the project’s focus should be on leveraging the opportunity presented by growing interest in true FLOSS solutions that support digital sovereignty — or, if you prefer, the freedom to own and control your infrastructure, applications, and documents.'

Update 6 april 2026: reactie van Cor Nouws, voormalig lid van The Document Foundation

We hebben Cor Nouws gevraagd naar zijn ideeën over de gang van zaken. Cor Nouws, een Nederlandse specialist voor implementatie en ondersteuning van vrije office-software, was sinds 2004 actief in de community van The Document Foundation (TDF). Hij was meerdere termijnen lid van het Membership Committee, zat in the Board of Directors, maar is in 2024 - onvrijwillig - uit TDF gezet (iets wat nu dus ook bij de medewerkers van Collabora is gebeurd). Nouws was van 2019 tot 2024 eveneens parttime werkzaam bij marketing van Collabora.

Het huidige conflict tussen The Document Foundation en Collabora lijkt al langer gesluimerd te hebben. Oorzaken zijn volgens Nouws verstoorde relaties, persoonlijke belangen (van anderen dan de bedrijven in het ecosysteem van LibreOffice, benadrukt hij) en onenigheid over wat al dan niet het doel van The Document Foundation zou zijn.

Diverse medewerkers van Collabora werkten nog aan StarOffice (de voorloper van OpenOffice uit de jaren negentig) en hebben als medewerkers van SUSE en later Collabora heel veel bijgedragen aan de ontwikkeling van LibreOffice. Ook nu verzorgen ze nog een groot deel van de ontwikkeling. Krediet daarvoor krijgen ze in hun ogen te weinig.

Nouws: 'Ze  willen serieus genomen worden met hun belangen in het ecosysteem en ook zeggenschap hebben, zoals dat in de oorspronkelijke statuten is afgesproken. Nu hebben ze het gevoel steeds meer naar de marge gedrukt te worden. Terwijl anderen die geen code-bijdragen doen of betaald worden uit donaties aan TDF, steeds meer macht krijgen. In het begin was afgesproken dat TDF een meritocratische organisatie zou zijn, waarin ontwikkelaars van alle kanten open en respectvol kunnen samenwerken.'

Over Collabora en andere bedrijven zegt Nouws: 'Zonder de bijdragen van de bedrijven, die in 2010 hun nek hebben uitgestoken en enorm hebben geïnvesteerd in LibreOffice, was LibreOffice niet zo'n succes geworden.'

De beslissing om LibreOffice Online weer van stal te halen wordt gezien als directe concurrentie voor Collabora Online, de zakelijke web-omgeving van Collabora. Nouws: 'En dat betekent inderdaad dat The Document Foundation actief gaat concurreren met de belangrijkste ecosysteem-partner [Collabora]. Het is een keuze hè, je kunt het ook niet doen...'

En over de kans van slagen van LibreOffice Online zegt hij: 'De ontwikkel-bijdragen van Collabora zijn gigantisch. Als The Document Foundation het op kan bouwen, een staf met zoveel ervaring etc., dan nog gaat dat vele, vele jaren duren.

Update 9 april 2026: blogpost The Document Foundation en reactie Michael Meeks van Collabora

In een blogpost van 5 april stelt Italo Vignoli (medewerker marketing en PR van The Document Foundation) dat er in het verleden fouten gemaakt zijn waardoor er nu problemen zijn ontstaan. Zo kregen bedrijven 'uit het ecosysteem van LibreOffice' (zoals Collabora Ltd.) het recht om het merk LibreOffice te gebruiken om de software te verkopen in de app stores van Apple en Microsoft. Ten tweede werden contracten voor de ontwikkeling van LibreOffice (foutoplossingen, nieuwe functies) gegeven aan bedrijven wiens medewerkers ook in de The Board of Directors van The Document Foundation zaten. Dit lijkt wederom vooral over Collabora te gaan, dat een groot deel van de ontwikkeling van LibreOffice verzorgt.

Omdat Collabora een commercieel bedrijf is, maar ook in The Board of Directors en Membership Committee van The Document Foundation zat werd gevreesd voor belangenverstrengeling. Ook zegt Vignoli dat 'the German authorities overlooking non profit foundations requested an audit whose results confirmed that resolving the issues was absolutely necessary to avoid losing non-profit status, with unforeseen consequences.' Oftewel door de geschetste situatie met Collabora (een commercieel bedrijf dat ook in het bestuur zat) zou The Document Foundation zijn status als non-profit organistie kwijt kunnen raken. En dit zou weer negatieve financiële en juridische consequenties hebben.

Door wijzigingen van de statuten zijn daarom alle Collabora ontwikkelaars uit het Membership Committee gezet en klaarblijkelijk al eerder uit The Board of Directors. Dat dit hele proces niet tot ieders tevredenheid is verlopen blijkt uit de reactie van Collabora-directeur Michael Meeks. Hij zegt dat Collabora al jaren zijn goede wil heeft getoond om de problemen op te lossen: 'We have been trying for some years to understand and settle these supposed problems in an efficient and effective way. Many appear ridiculously easy to settle. Others seem generally unreasonable'.

Meeks beschuldigt een deel van The Board of Directors van de ontstane situatie: 'In reality a non-consensus subset of TDF’s board took this aggressive action, apparently for personal political gain, creating retrospective rules while ignoring wiser advice from other well respected independent board members.' 

En tot slot hoopt Meeks op mediation: 'My hope for mediation is that instead of hearing a litany of “problems for every solution” – we will finally get some timely responses to our various generous offers to help solve TDF’s problems. Many commentators have wisely pointed out that all of this is a massive waste of time, effort, focus and so on – it’s hard to disagree with that – we would like to move onwards and upwards.'

Wordt ongetwijfeld weer vervolgd.

2. Onenigheid tussen Euro-Office (Nextcloud) en OnlyOffice

De situatie Euro-Office en OnlyOffice dan. Met andere betrokken partijen die toevalligwijs nu ook een conflict hebben.

OnlyOffice stond bekend als een bedrijf dat gevestigd is in Letland en dat al ruim tien jaar een gratis open source kantoorpakket voor particulieren maakt en een betaalde, zakelijke omgeving voor bedrijven. Nu blijkt dat OnlyOffice van oorsprong Russisch is en dat de meeste ontwikkelaars nog uit Rusland komen. Althans, dat zeggen de oprichters van de nieuwe vork van OnlyOffice, genaamd Euro-Office:
'ONLYOFFICE is a Russian company (despite many attempts to hide this), and nearly all developers reside in Russia. Open Source is a global effort, but current political situation makes collaboration hard and trust difficult to earn. Especially when development is not transparent and open. A lot of users and customers require software that is not potentially influenced or controlled by the Russian government.'

Vorige week kondigde een samenwerking van meerdere bedrijven (Nextcloud, IONOS, Proton, Eurostack, XWiki, OpenProject, het Nederlandse Soverin, Abilian, BTactic en anderen) dan ook Euro-Office aan, dat op OnlyOffice gebaseerd moet gaan worden en het pakket 'bevrijdt' uit Russische handen. Nextcloud is een van de bekendste iniatiefnemers: een Duits bedrijf dat een alternatief voor Microsoft 365 en Google Workspace biedt. In deze Nextcloud Hub kun je momenteel ook office-pakketten integreren: Nextcloud Office (dat op Collabora Online gebaseerd is) en, jawel, OnlyOffice. 

Nextcloud en consorten kiezen nu klaarblijkelijk voor Euro-Office (OnlyOffice) als 'eigen' kantoorpakket boven Nextcloud Office (Collabora/LibreOffice gebaseerd). Naar verluidt omdat OnlyOffice beter compatibel is met Microsoft Office. En misschien dat de onrust tussen LibreOffice en Collabora een rol speelt. Maar inmiddels is er ook onrust rond Euro-Office.

Want OnlyOffice is niet blij met de vork van zijn kantoorpakket en beschuldigt Euro-Office ervan zijn copyright en de specifieke open source licentie (AGPL v3) van OnlyOffice te schenden:
'We firmly assert that the Euro-Office project is currently infringing on our copyright in a deliberate and unacceptable manner.'

Euro-Office heeft namelijk alle verwijzingen naar OnlyOffice weggehaald en dat zou niet mogen. Het afsplitsen/forken mag wel bij open source pakketten, maar er kunnen aanvullende voorwaarden zijn, afhankelijk van de specifieke open source licentie. Volgens OnlyOffice is dit het geval en schendt Euro-Office deze. OnlyOffice heeft inmiddels de samenwerking met Nextcloud (voor de integratiemogelijkheden van OnlyOffice in Nextcloud Hub) opgezegd.

Bovendien vecht OnlyOffice in een uitgebreid betoog aan dat het Russisch is. Het claimt juist sinds 2023 volledig los te staan van de vroegere Russische tak/oorsprong, met vestigingen in Letland, Turkije, China, Armenië, Oezbekistan en Servië. En moederbedrijf Ascensio System SIA is gevestigd in Singapore.

Hoe dit verder gaat is onduidelijk. En of Euro-Office in zijn recht staat ook. Vooralsnog is het plan van Nextcloud, IONOS, Proton en de andere bedrijven om komende zomer een eerste stabiele versie van Euro-Office uit te brengen. Euro-Office zal vooral voor integratie in zakelijke online omgevingen zoals Nextcloud Hub en eventueel Proton Drive zijn. Of er ook een desktop-versie voor consumenten komt is onduidelijk.

Samengevat

Aanbieders van open source office-pakketten vechten elkaar de tent uit. LibreOffice en Collabora hebben een vechtscheiding en gaan naar het zich laat aanzien elk hun eigen weg. En Euro-Office (Nextcloud en consorten) probeert OnlyOffice uit (vermeende?) Russische handen te halen en zijn eigen pakket te ontwikkelen dat onafhankelijkheid moet bieden van Amerikaanse Big Tech.

Een kort overzichtje (klik voor groter):

De gratis open source office-pakketten

• Download LibreOffice
• Download Collabora Office Desktop
• Download OnlyOffice
• Bekijk Euro-Office

 
En dan onze vraag:

Welk kantoorpakket lijkt jou het beste en ga je waarschijnlijk volgend jaar gebruiken?

En in de reacties horen we graag jouw mening over de ruzies tussen de open source office pakketten!