Ubuntu 26.04 LTS is uitstekend Windows-alternatief met nieuwe apps, een beveiligingscentrum en meer
Vanavond heeft producent Canonical Ubuntu 26.04 LTS (long term support) uitgebracht. Dit is de tweejaarlijkse grote uitgave van het populaire Linux besturingssysteem, waarin veel vernieuwingen zitten. Met vijf jaar updates (zelfs uit te breiden tot tien jaar) ben je gratis weer klaar tot 2031! Als je pc niet geschikt is voor Windows 11 dan kun je dus overstappen naar het gratis Ubuntu aan het einde van dit jaar, als de ondersteuning voor Windows 10 definitief afloopt.
Ubuntu is een van de meestgebruikte Linux-besturingssystemen ter wereld. Heel veel servers en cloud-omgevingen draaien Ubuntu. En ook op de desktop is het een uitstekende Windows-vervanger. Heel gebruikersvriendelijk en zeer uitgebreid. Misschien zijn alleen Zorin OS en Linux Mint voor Windows-overstappers nog iets makkelijker (niet toevallig zijn beide gebaseerd op Ubuntu). En dit ligt dan vooral aan het andere uiterlijk van het bureaublad van Ubuntu met een dock/zijbalk en zonder ouderwets startmenu.
Nieuw in Ubuntu 26.04
Ubuntu 26.04 Resolute Raccoon (zoals de codenaam is) heeft veel nieuwe zichtbare functionaliteit. Ook onder de motorkap en op het gebied van beveiliging is er het nodige gewijzigd sinds versie 24.04. Wij stippen enkele vernieuwingen aan.
Het bureaublad van Ubuntu 26.04 Resolute Raccoon
Nieuwe standaardapps
De volgende nieuwe standaardapps zijn toegevoegd in Ubuntu 26.04: Papers als Documentweergave app (in plaats van Evince), Loupe als afbeeldingsweergave app (ipv Eye Of Gnome), Ptyxis als terminal app (ipv Gnome Terminal), Resources als systeembronnen monitor (ipv System Monitor) en Showtime als videospeler (ipv Totem). Geheel nieuw is de Beveiligingscentrum app (zie hieronder meer).
Enkele nieuwe apps zoals Beveiligingscentrum en Videospeler (Showtime)
Meegeleverde bekende apps zoals Firefox, Thunderbird, LibreOffice en meer zijn natuurlijk bijgewerkt naar de laatste versie. Zo krijg je Firefox 150, Thunderbird 140 ESR en LibreOffice 26.2 in Ubuntu 26.04. Kies trouwens wel voor Uitgebreide selectie van apps tijdens de installatie zodat je ook Thunderbird en LibreOffice en meer gelijk geïnstalleerd krijgt. Apps als GIMP, Inkscape, Audacity, Chromium, Vivaldi, VLC media player, Handbrake, Krita en Blender kun je downloaden in het App Center.
Kies voor Uitgebreide selectie van apps tijdens de installatie
Verbeterd App Center
In het App Center, de plek om software te installeren, kun je tegenwoordig ook een aantal .deb-pakketten (de .exe van Linux) beheren en updaten. Sommige .deb-pakketten blijven vooralsnog via Updatebeheer bijgewerkt worden.
Open App Center (App-centrale in het Nederlands) en ga naar Beheren. Je kunt dan filteren op .deb of .snap (de standaard installatiemethode voor apps in Ubuntu, zeg maar de .msi). Ook kun je met snap geïnstalleerde apps verwijderen via Beheren - deb-pakketten nog niet.
In App Center (App-centrale) kun je onder menu Beheren filteren op Snap- of Deb-pakketten. Snap-pakketten kun je hier ook verwijderen
Voorlopig blijft het App Center nog 'work in progress', aangezien je nog niet al je software daar kunt beheren. Het is echter de bedoeling dat op den duur het beheer van allle apps (deb of snap) in het App Center moet kunnen. Flatpak-bestanden installeren (een derde manier om software te installeren) kan echter niet vanuit het App Center en waarschijnlijk zal dat ook niet gaan gebeuren, omdat Ubuntu vasthoudt aan zijn eigen snap-systeem.
Een ander puntje is dat vanaf het web gedownloade .deb-bestanden voorheen via het App Center geïnstalleerd konden worden (met een waarschuwing of je er zeker van bent dat het een betrouwbaar pakket is) maar in Ubuntu 26.04 werkt dat niet meer bij ons. Het is ons niet duidelijk of dit beleid is om het downloaden van software via internet te ontmoedigen of dat de functie weer aangezet zal worden. We horen graag de ervaringen van bezoekers in de reacties hieronder!
Nieuw Beveiligingscentrum
Het nieuwe Beveiligingscentrum in Ubuntu 26.04 moet de centrale plek gaan worden voor beveiligingsgerelateerde zaken. Het biedt de mogelijkheid om je gratis te registreren voor Ubuntu Pro, waarmee je tien jaar updates en betere beveiliging kunt krijgen. Ook kun je hier de experimentele functie App-machtigingen aanzetten, zodat apps toestemming moeten vragen voor toegang tot bepaalde mappen en bestanden en tot de camera en microfoon. Ten slotte kun je in het Beveiligingscentrum de instellingen voor schijf encryptie bekijken. Nieuw is namelijk ook dat je, als je dat wilt, je schijf bij de installatie van Ubuntu kunt versleutelen met onder meer TPM 2.0. Als je computer dat ondersteunt natuurlijk en Secure Boot aanstaat.
App-machtigingen kun je inschakelen in het Beveiligingscentrum (wel een experimentele functie)
Het beheren van antivirus en firewall, zoals je onder Windows gewend bent, zul je hier niet vinden. Dit omdat virusscanners niet nodig zijn onder Ubuntu, aangezien er nauwelijks virussen voor Linux zijn en de beveiliging en opzet van het systeem minder rechten geven aan aanvallers. In Linux staat bovendien standaard een firewall aan die ongewenst verkeer van buitenaf blokkeert. Daar hoef je niks voor te doen. Personal Firewalls die uitgaand verkeer van apps controleren heb je nauwelijks op Linux (maar gevorderden kunnen Portmaster eens bekijken).
Gnome 50 als bureaubladomgeving
De nieuwste versie 50 van de Gnome bureaubladomgeving wordt meegeleverd, met daarin veel verbeteringen. Zo kun je in Instellingen | Apps voortaan per app beheren of deze automatisch mogen opstarten door de schakelaar aan te zetten. De app Startup Applications, waarin je dit voorheen kon beheren, is daarom verwijderd.
Oranje mappen in Bestanden
In bestandsbeheerder Nautilus (Bestanden-app) hebben de mappen een nieuw uiterlijk gekregen: oranje! Ook is Nautilus veel sneller geworden bij het openen van mappen en het weergeven van thumbnails. Verder zijn het zoeken en het bulk hernoemen van bestanden verbeterd en voor gevorderden is het handig dat je met ctrl . de huidige map in de terminal opent. Bladwijzers in de zijbalk van de Bestanden-app kun je nu slepen naar een andere plek en verwijderen door rechts te klikken.
Uiterlijke wijzigingen in Ubuntu 26.04
Als je Ubuntu 26.04 opstart zie je een nieuwe animatie ronddraaien (zie afbeelding). Op het bureaublad valt op dat het dock (de zijbalk) niet meer transparant is. Hierdoor moet deze beter aansluiten op de systeembalk bovenaan.
Nieuw animatie opstartscherm
Steeds meer vensters en contextmenu's (rechtsklikmenu's) hebben afgeronde hoeken in plaats van rechte hoeken. En hadden we al genoemd dat de map-iconen in de Bestanden-app tegenwoordig oranje zijn ;-)
Het snelle instellingen-menu rechtsboven (klik op de icoontjes voor wifi, geluid etc.) heeft een nieuwe een Niet storen-knop om meldingen op stil te zetten. Ook zijn de energie-instellingen in de snelle instellingen (Power mode knop) uitgebreid met Energie besparen, Gebalanceerd en
Onder de motorkap
Onder de motorkap zijn ook veel wijzigingen aangebracht. Daar merk je nauwelijks iets van, maar voor de 'toekomstbestendigheid' en beveiliging van Ubuntu zijn dit belangrijke vernieuwingen:
- Als je inlogt bij Ubuntu dan wordt alleen nog Wayland als display server gebruikt (voor de weergave van de desktop sessie). X.org kun je niet meer gebruiken.
- Linux Kernel 7.0 wordt meegeleverd met daarin drivers voor veel nieuwe hardware die ondersteund wordt.
- Dracut wordt tegenwoordig gebruikt voor het initial RAM filesystem, een onderdeel van het opstartproces. Je zult niks van deze verandering onder de motorkap merken, maar hierdoor wordt het opstartproces ook 'toekomstbestendig'.
- Diverse apps zijn nu in Rust geschreven, een programmeertal die beter beveiligd is tegen geheugenlekken. Zo is sudo (gebruikt door gevorderden in de terminal) vervangen door sudo-rs. Het enige wat je hiervan merkt is dat als je je wachtwoord intypt in de terminal je nu sterretjes te zien krijgt als feedback (in plaats van niks, wat verwarrend kon zijn voor nieuwelingen). Ook zijn de commandline-tools coreutils vervangen door rust-coreutils.
Installatie-verbeteringen
Als je Ubuntu wilt installeren op een ARM-apparaat dan kan dat: er is tegenwoordig ook een ARM64 versie van Ubuntu (iso-bestand). Ook voor een dual boot met Windows zijn er diverse verbeteringen. Zo zou Ubuntu nu naast Windows systemen met Bitlocker encryptie moeten kunnen worden geïnstalleerd. Mits er genoeg vrije ruimte is of mits de partitie groot genoeg is om te verkleinen om ruimte te maken voor Ubuntu. Wij hebben deze functie nog niet kunnen testen, maar dit kan potentiële problemen voorkomen bij het installeren van Ubuntu naast Windows 11.
Tot slot
Ubuntu 26.04 is een upgrade voor Ubuntu met vooral veel verbeteringen onder de motorkap zodat het besturingssysteem weer lang vooruit kan en veiliger wordt. Verder zijn er diverse handige veranderingen aan de Gnome Desktop en enkele nieuwe apps. Het App centrum en Beveiligingscentrum zijn veelbelovende initiatieven om al het softwarebeheer op één plek te krijgen en de beveiliging aan te scherpen. Wel is er nog werk aan de winkel op die gebieden.
De afbeelding helemaal boven aan dit artikel is een met een paar klikken aangepast bureaublad van Ubuntu 26.04. Klik rechts op het bureaublad en kies Achtergrond aanpassen voor een andere afbeelding. En ga naar Instellingen | Ubuntu Desktop en zet Panel Mode uit bij Starter en kies voor Onderaan bij Position on Screen.
Upgraden of even wachten?
Als je nu op Ubuntu 24.04 LTS (uit 2024) zit dan kun je gratis een upgrade doen naar 26.04 LTS. Deze krijg je ergens deze zomer, als versie 26.04.1 LTS (de eerste onderhoudsupdate van de nieuwe Ubuntu) verschijnt, automatisch aangeboden via Updatebeheer. De meeste fouten zullen er dan uitgehaald zijn. Wel zo veilig dus.
Als je nu zelf wilt upgraden en direct de nieuwe functies wilt zien dan kunnen gevorderden dat via de terminal doen met het commando do-release-upgrade. Zorg wel dat je eerst vantevoren alle updates hebt binnengehaald, eventuele PPA's hebt uitgeschakeld, een herstart hebt gedaan en minimaal 10 GB vrije schijfruimte hebt.
Een schone installatie door het downloaden van het ISO-bestand (en dat vervolgens op een USB te zetten) kan natuurlijk altijd.
Laat ons in de reacties weten wat jouw ervaringen zijn met Ubuntu 26.04!
GratisSoftware.nl
Reageer